Dünya’nın dönüş ekseni, insan faaliyetlerinin beklenenden çok daha derin fiziksel etkileri olduğunu gösteren yeni araştırmalarla birlikte 80 santimetre kaymış durumda. 1993 ile 2010 yılları arasında tarım, sanayi ve içme suyu ihtiyaçları için yeraltından çekilen yaklaşık 2.150 gigaton suyun, gezegenimizin eksenini kaydırdığı tespit edildi. Bilim insanları, bu su kaybının küresel deniz seviyesinin yaklaşık 6.2 milimetre artmasına da neden olduğunu hesaplıyor.
Yeni nesil modelleme sistemleri gerçeği ortaya koydu Araştırma, 2026 yılında geliştirilmiş TWSTORE ve ML-TWiX adlı yeni nesil rekonstrüksiyon sistemlerini kullanarak yapıldı. Bu sistemler sayesinde, 1980’li yıllardan itibaren karasal su depolama değişiklikleri yüksek doğrulukla modellenebildi. Elde edilen veriler, yeraltı su kaynaklarının bir bölgeden çekilerek okyanuslara aktarılmasının, Dünya’nın kütle dağılımını değiştirdiğini ve bu durumun gezegenin dönüş ekseni üzerinde ölçülebilir bir etki yarattığını ortaya koyuyor.
Çalışmanın yazarlarından biri olan Seul Ulusal Üniversitesi’nden jeofizikçi Dr. Ki-Weon Seo, yeraltı suyu kullanımının iklimle bağlantılı faktörler arasında kutup hareketleri üzerindeki en büyük etkiye sahip unsurlardan biri olduğuna dikkat çekti.
Eksen kaymasında en büyük etkiler Hindistan ve Kuzey Amerika’da Araştırma sonuçlarına göre, eksen kaymasında en büyük etki, yoğun yeraltı suyu kullanımının görüldüğü Kuzeybatı Hindistan ve Batı Kuzey Amerika bölgelerinden kaynaklanıyor. Bu bölgelerdeki aşırı su tüketimi, Dünya’nın dönüşü üzerinde önemli bir etki yaratan kütle kaybına yol açıyor. NASA Jet İtiş Laboratuvarı’ndan araştırmacı Surendra Adhikari, çalışmanın yeraltı suyu kullanımının kutup hareketleri üzerindeki etkisini bu kadar açık bir şekilde ortaya koyduğunu belirterek, “Etki düşündüğümüzden çok daha büyük,” dedi.
Sorun sadece eksen kayması değil Aynı dönemde yayımlanan başka araştırmalar, yeraltı suyu kaybının farklı tehlikelerine dikkat çekiyor. Nature dergisinde yayımlanan bir çalışma, dünyanın 40 büyük nehir deltasını inceleyerek, birçok bölgede deniz seviyesinin yükselmesinden ziyade, yeraltı sularının çekilmesine bağlı arazi çökmesinin daha büyük bir tehdit oluşturduğunu gösterdi. Diğer bir küresel değerlendirme, kıyı bölgelerinin yaklaşık yüzde 21’inde anlamlı düzeyde yeraltı suyu azalması yaşandığını ve bu düşüşün son yıllarda hızlandığını ortaya koydu.
Geri dönüş mümkün mü? Bilim insanları, yeraltı suyu rezervlerinin toparlanmasının imkansız olmadığını belirtiyor. Başarılı örneklerde alternatif su kaynaklarının kullanılması, yağış sularının yeraltına yeniden kazandırılması ve tarım politikalarının değiştirilmesiyle yeraltı suyu rezervlerinin geri kazanılabildiği görülüyor. Uzmanlar, yeraltı suyu yönetiminin sadece kuraklık veya tarımsal üretim açısından değil, Dünya’nın fiziksel dengesi ve iklim sistemi açısından da kritik öneme sahip olduğunu vurguluyor. Araştırmacılar, gezegenin dönüş eksenindeki değişimlerin gelecekte su kaynaklarının durumunu takip etmek için önemli bir gösterge olabileceğini ifade ediyor.
